توسط : فیلم سینمایی دختر برقی به کارگردانی، نویسندگی و تهیهکنندگی حسین قناعت از ۲۸ آبانماه در سینماهای کشور اکران عمومی خود را آغاز کرده است. این اثر در ادامهی مسیر سینمای کودک و نوجوان ایران قرار دارد و با ترکیب فانتزی، ماجراجویی و مؤلفههای انسانی، تلاش میکند هم مخاطب کودک را سرگرم کند و هم پیامهای تربیتی و اجتماعی را به خانوادهها منتقل نماید.
داستانی ساده با پیامهایی عمیق
در مرکز «دختر برقی» شخصیت هیلدا قرار دارد؛ رباتی دخترانه که به اشتباه از کارخانه خود در مسیر دیگری قرار میگیرد و در خانهی راحله، همراه خانوادهاش قرار میگیرد. حضور هیلدا در زندگی اعضای این خانواده، بهانهای میشود تا موضوعاتی مانند محبت، همدلی، مسئولیتپذیری، اعتماد و ارتباط میان اعضای خانواده در قالبی جذاب و قابل درک برای کودکان و نوجوانان روایت شود.
این انتخاب، هم از منظر موضوعی و هم از منظر اجرایی هوشمندانه است، چون سینمای کودک و نوجوان بیشتر از هر زمان دیگری محتاج آثاری ملموس و قابلهمذاتپنداری است؛ آثاری که نه تنها بچهها را سرگرم کنند، بلکه آنها را در مواجهه با چالشهای دنیای امروز همراه سازند.
قهرمانان کودک در مرکز روایت
یکی از مهمترین ویژگیهای فیلم، انتخاب هیلدا به عنوان قهرمان اصلی است. حسین قناعت پیشتر در مصاحبههایش درباره این انتخاب گفته است که کمبود نقشهای دخترانه بهعنوان قهرمان در سینمای کودک ایران یکی از دغدغههای مهم او بوده و همین موضوع باعث شده شخصیت هیلدا نقطه اتکای داستان باشد. قناعت با اشاره به اینکه «دنیای فردا متعلق به کودکان است و دختران امروز نقش مهمی در آن ایفا میکنند»، تأکید دارد باید در زمینهی تصویرسازی این نقشها بیشتر تلاش شود.
این رویکرد باعث شده دختر برقی در میان همنسلانش نمونهای قابلتأمل باشد: قهرمانی که نه بهعنوان موجودی خارقالعاده، بلکه بهعنوان موجودی پاکنهاد و مؤثر در مواجهه با مشکلات روبهروی شخصیتهای قصه قرار میگیرد و به نوعی بازتابدهنده ذهنیت کنجکاو و پرسشگر مخاطب خردسال است.
چشمانداز اجرایی و بازیها
رایان سرلک و هیلدا کردبچه در نقش شخصیتهای اصلی، به همراه بازیگرانی مثل امیرحسین رستمی، هنگامه حمیدزاده، شقایق دهقان، آناهیتا همتی، سیاوش چراغیپور، رامین ناصر نصیر و عباس محبوب توانستهاند تعادل میان فضای کودکانه و فضایی قابلفهم برای مخاطب بزرگسال را حفظ کنند. این ترکیب بازیگر حرفهای و نوجوان، کمک کرده تا فیلم هم برای کودکان جذاب باشد و هم برای والدین قابلپیگیری.
علاوه بر این، طراحی صحنه و جلوههای بصری که محوریت آن هیلدا بهعنوان ربات نوجوان است، از نقاط قوت تولید به شمار میرود و نشان میدهد سازندگان تلاش کردهاند فضای فیلم برای مخاطب خردسال باورپذیر و دارای هویتی مدرن باشد.
از جشنواره تا اکران عمومی
دختر برقی پیش از اکران عمومی، در سیوششمین جشنواره بینالمللی فیلمهای کودک و نوجوان حضور داشت و موفق به کسب چهار پروانه زرین از جمله بهترین فیلمنامه، بهترین بازیگر نقش اصلی زن و بهترین فیلم از نگاه داوران کودک و نوجوان شد.
علاوه بر این، فیلم تجربه نمایش در خارج از کشور را نیز داشته است؛ دختر برقی در جشنوارهی فیلم کودک و نوجوان آشلینگ آلمان نیز به نمایش درآمد و با واکنشهای مثبت بینالمللی روبهرو شد — اتفاقی که نشان میدهد سینمای کودک ایران میتواند در عرصهی جهانی نیز مخاطب و جایگاه قابلتأملی پیدا کند.
فیلم در میان آثار قبلی کارگردان
حسین قناعت از فیلمسازان شناختهشده در سینمای کودک و نوجوان است. او آثاری مانند قهرمانان کوچک، دزد و پری و سلفی با رستم را در کارنامه دارد که همگی در زمینهی تلفیق عناصر فانتزی، آموزشی و سرگرمی در گروه سنی کودک و نوجوان تجربههای موفقی به شمار میروند. در دختر برقی نیز او همان رویکرد را با چاشنیهایی نوآورانه ادامه داده و نشان داده که سینمای کودک ایران به روایتهایی فراتر از فرمهای معمول نیاز دارد.
تحلیل جنس سینمای کودک و نوجوان در ایران
بهطور کلی، سینمای کودک و نوجوان ایران در سالهای اخیر با چالشهایی جدی در زمینهی پیدا کردن زبان بصری مناسب، قصههای باورپذیر و قهرمانهای اثرگذار مواجه بوده است. دختر برقی در این میان نمونهای موفق از تلفیق فانتزی با دغدغههای انسانی است که توانسته کودک را همذاتپندار و والد را همراه کند. این مدل روایت بیش از تمرکز بر جلوههای ویژه پرهزینه، به ارتباط حسی و عاطفی با مخاطب میپردازد؛ موضوعی که سید محمد سلیمانی، منتقد سینمای کودک، آن را نقطه قوت فیلم میداند:
«نیاز امروز سینمای کودکان و نوجوان ایران بیش از توسل به تکنیکهای روز جلوههای ویژه، به برقراری ارتباط حسی و عاطفی با مخاطب نوجوان نیاز دارد؛ ارتباطی که دختر برقی در اغلب لحظات آن را با موفقیت برقرار میکند.»
جمعبندی؛ تجربهای برای خانوادهها
در مجموع، دختر برقی تجربهای است که میتواند برای خانوادههایی که به دنبال فیلمی کودکانه، آموزنده و سرگرمکننده هستند، انتخابی جذاب محسوب شود. فیلم، با محوریت یک دختر ربات که در جستوجوی معنا، محبت و هویت انسانی است، تلاش میکند مفاهیمی چون پذیرش، دوستی، مسئولیتپذیری و ارزشهای خانوادگی را در قالب روایتی جذاب به مخاطب ارائه دهد.
در روزهایی که سینمای کودک ایران به تجربههای تازه، قهرمانهای متفاوت و روایتهای اصیلتر نیاز دارد، دختر برقی نمونهای قابلتأمل است که هم از تجربههای گذشته کارگردان بهره برده و هم راهی جدید برای گفتوگو با نسل امروز باز کرده است؛ راهی که ممکن است در سینمای کودک و نوجوان ایران تأثیری طولانیمدت برجای بگذارد.
