توسط : نشست خبری فیلم «بیبدن» با حضور کاظم دانشی، کارگردان و تهیهکنندهی اثر، و جمعی از خبرنگاران و منتقدان سینما برگزار شد. در این نشست، دانشی به پرسشهایی درباره رویکرد اجتماعی فیلم، نسبت آن با حاکمیت، انتخاب سوژه، نحوهی روایت، حضور در جشنوارهها، حواشی شخصی و همچنین برخی نقدهای واردشده به فیلم پاسخ داد.
«زندهشور » و نسبت آن با سینمای اجتماعی
در ابتدای نشست، یکی از پرسشهای محوری به جایگاه کاظم دانشی در سینمای اجتماعی ایران مربوط میشد و اینکه آیا او نمایندهی این جریان محسوب میشود یا نه. دانشی در پاسخ تأکید کرد که این مسئله بیش از هر چیز، به نگاه مخاطب بستگی دارد. او در ادامه، دربارهی اینکه جسارت فیلم ناشی از دغدغه شخصی است یا خواست حاکمیت، گفت:
> «قطعاً ارادهی شخصی است. من همیشه فیلمهای خودم را ساختهام و مسیر خودم را داشتهام.»
او توضیح داد که در سالهای اخیر پیشنهادهایی برای ساخت فیلم به سفارش نهادها دریافت کرده، اما هیچکدام به مرحلهی اجرا نرسیدهاند، چرا که این نوع پیشنهادها، با نگاه و شیوهی کاری او همخوانی نداشته است. دانشی اضافه کرد، تنها همکاری موردی، مانند فیلم حتی در مورد «اردوبهشت» و سرمایهگذاران آن، بر اساس علاقهی مشترک به فیلمنامه و بازنویسی مشترک آن شکل گرفته است، نه بر مبنای سفارش.
سفارش و کنایهای صریح
دانشی با لحنی صریح و طنزآمیز دربارهی نسبت فیلمسازی و سفارش گفت:
> «اگر از جانب نهادی گفته شده من فیلم بسازم، خب بگویند پولش را هم بدهد!»
او تأکید کرد که هیچگاه سفارشی از سوی نهادها به دلش ننشسته که بخواهد صرفاً بهعنوان یک پروژهی سفارشی آن را بسازد.
جشنوارهها و تمرکز بر مخاطب داخلی
یکی از بخشهای مهم نشست به عدم حضور «زندهشور» و آثار قبلی دانشی، در جشنوارههای خارجی اختصاص داشت. دانشی در اینباره توضیح داد:
> «من فیلم را در هیچ جشنواره خارجی شرکت ندادم. به نظرم این فیلم و حتی آثار قبلیام مانند علفزار، مصرف داخلی دارد و برای مردم ساخته شده است.»
او افزود که برایش نه جایزه و نه حضور در جشنوارههای خارجی اولویت ندارد و مهمترین مسئله، ارتباط فیلم با مخاطب داخلی و استقبال مردم است. دانشی با اشاره به فروش بالا و سانسهای فوقالعاده فیلم گفت:
> «اینها هم مردماند. من برای اینها فیلم ساختم.»
روایت، دیالوگ و احساسات مخاطب
در پاسخ به پرسشی دربارهی حجم دیالوگها و اصرار فیلم بر گفتار و تفسیر، دانشی توضیح داد که دیالوگها بخشی در خدمت شخصیتپردازی و بخشی در خدمت روایت قصه هستند. او پذیرفت که شاید در برخی لحظات، امکان کوتاهتر شدن دیالوگها برای بهبود ریتم وجود داشته باشد، اما تأکید کرد دیالوگ اضافهای که به قصه لطمه بزند، در فیلم نمیبیند.
در واکنش به انتقادهایی مبنی بر اینکه فیلم مخاطب را بیش از حد احساسی میکند، دانشی گفت:
> «وقتی قصه دربارهی جان انسانها و اعدام است، طبیعی است که احساسات مخاطب درگیر شود. این ذات سوژه است، نه تحقیر مخاطب.»
او تأکید کرد که سعی نکرده بهطور مصنوعی احساسات تماشاگر را تحریک کند و خود موضوع چنین تأثیری را ایجاد میکند.
زاویه دید روایت و خانوادهها
در پاسخ به پرسشی دربارهی نگاه فرهنگی و خانوادگی در آثار آینده، دانشی گفت که در «بیبدن» نیز تلاش شده روایت فقط محدود به یک سوی ماجرا نباشد و بخشی از داستان از زاویهی نگاه خانواده قاتل روایت شود؛ زاویهای که کمتر در آثار مشابه دیده شده است.
تکرار بازیگران و کار گروهی
دانشی دربارهی استفاده از بازیگران مشترک در آثارش، این مسئله را نشانه بسته بودن چرخه بازیگری ندانست و توضیح داد:
> «ما معمولاً بهصورت تیمی کار میکنیم.»
او با اشاره به سختیهای پروژه قبلیاش، گیس که به کارگردانی محسن جسور ساخته شد، گفت که ترجیح داده برای حفظ وفاداری حرفهای، با بازیگرانی که در پروژههای دشوار کنارش بودهاند، دوباره همکاری کند.
پاسخ به حواشی شخصی
در بخش پایانی نشست، دانشی به یکی از حواشی پرسروصدای سالهای گذشته دربارهی علی شادمان اشاره کرد. او توضیح داد که ریشهی این ماجرا یک اختلاف مالی و حقوقی بوده که پیش از آن اتفاق، وجود داشته و در دادگاه در حال پیگیری بوده است. دانشی تأکید کرد:
> «این برداشت که من در آن ماجرا نقشی داشتم، کاملاً اشتباه بود.»
او افزود که پس از پیگیری نهادهای صنفی سینما و انجام تحقیقات، رسماً اعلام شده که این اتفاق از سوی او نبوده است.
جمعبندی
نشست خبری «زندهشور» بیش از آنکه صرفاً به جزئیات فنی فیلم بپردازد، به گفتوگویی صریح درباره سینمای اجتماعی، نسبت فیلمساز با نهادها، مسئولیت اخلاقی در روایت سوژههای ملتهب و جایگاه مخاطب در سینمای امروز ایران تبدیل شد. کاظم دانشی در این نشست کوشید با شفافیت از مسیر کاری خود دفاع کند و تأکید داشت که مهمترین داور آثارش، نه جشنوارهها، بلکه مردم هستند.
