توسط : سعید روستایی، فیلمساز جوان اما پرآوازهی سینمای ایران، کارگردانی که با سه فیلم اولش، نبض سینمای اجتماعی ایران را در دست گرفت، اینبار با فیلم «زن و بچه» به سینماها آمده تا تصویر تازهای از روابط انسانی، پیچیدگیهای خانوادگی و فروپاشیهای خاموش اجتماعی را روایت کند. در این فیلم، روستایی جهان آشنای خودش را ـ که اغلب با خشونتهای زیرپوستی، بنبستهای اخلاقی و تنشهای عاطفی همراه است ـ با نگاهی پختهتر و انسانیتر از همیشه به تصویر کشیده است.
«زن و بچه» قصهی یک مادر است؛ زنی که در دل بحرانها و فروپاشیهای خانوادگی، تلاش میکند بقای عاطفی خود و فرزندانش را حفظ کند. درامی اجتماعی و تلخ که در بستر واقعیتِ امروز روایت میشود. انتخابهای جسورانه در بازیگری، قاببندیهای پرتنش و استفادهی هوشمندانه از سکوت و خشونت، فیلم را تبدیل به تجربهای عمیق، و گاه آزاردهنده و در عین حال تأثیرگذار کرده است.
نظرات و نقدهای منتقدان درباره فیلم زن و بچه
نخستین رونمایی فیلم در جشنوارهی بین المللی کن با استقبال مخاطبان روبهرو شد به طوری که پس از اتمام فیلم، از ۱۰ دقیقه ایستاده به تشویق آن پرداختند. درکنار تحسین پرشور تماشاگران، نقدهای منتشرشده از سوی رسانههای بینالمللی، تصویری چندلایه و متنوع از این اثر ارائه میدهند که در ادامه، بخشی از این واکنشها را مرور میکنیم:
ایندیوایر: پریناز ایزدیار یکی از شانسهای اصلی کسب جایزهی بهترین بازیگر زن است. او با گریهها، فریادها و نگاههای ساکت، زنی را تصویر میکند که زیر بار فشار، متوقف نمیشود.
گاردین: با امتیاز ۲ از ۵، فیلم را درامی آشفته دانسته که بیشتر شبیه یک سریال تلویزیونی است، اما بازی ایزدیار را نقطه قوت آن معرفی کرده است.
ددلاین: چشمان درشت ایزدیار، مرکز ثقل فیلماند. او با نگاهش، بیعدالتی را بدون کلام فریاد میزند.
ورایتی: فیلم نه در شخصیتپردازی موفق است و نه در منطق روانشناختی داستان؛ فاصلهی مخاطب با مهناز حفظ نمیشود.
بازخورد منتقدان به «زن و بچه» نیز بسیار قابل توجه بودهاست؛ برخی آن را بهترین اثر سعید روستایی تا امروز دانستهاند، و برخی دیگر از بازیهای روانشکن و طراحی بصری مبهوتکنندهی آن گفتهاند. در ادامه، بخشی از نظرات منتقدان مطرح سینما درباره این فیلم را میخوانید؛ نظراتی که نشان میدهند «زن و بچه» یک فیلم معمولی نیست، بلکه تجربهای فراموشنشدنی در ذهن و احساس مخاطب خواهد بود.
مسعود فراستی: اول از همه چیزی که من خیلی دوست دارم بازی به شدت خوب خانم ایزدیار هست؛ بازی به این خوبی ازش ندیدم، بازیای که هم با چشم هست و هم با بدن هست و هم لحظات درخشان دارد، منهای گریههای زیادی که هست، اما بازی قابل تبریک هست.فیلم زن و بچه فیلم آبرومندی هست و روستایی در این فیلم کارگردان تر شده.
خسرو نقیبی: چه کارگردانی باشکوه سطح بالا و رشک برانگیزی… حالا دیگر سعید روستایی جایی محکم و از آنِ خود در پانتئون بزرگان سینمای ایران دارد؛ بهترین، یک دستترین و کارگردانی شدهترین فیلم روستایی، با اختلاف زیاد از سهتای قبلی. معلوم است که داور و منتقد مانده در سطح پیام و شعار و با ذرهبین پیِ نماد و نشانه این ضیافت بصری هولناک، این میزان «سینما» و این حجم «لحظه» را از دل روزمرهی یک زندگی در جنگل بی اخلاق ایران امروز تاب نمیآورد و پیِ کالای سهل الوصولتری میگردد برای «داد» زدن.
مازیار فکری ارشاد: بازیهای بازیگران فیلم قابل توجه است. پیمان معادی در نقش یک عوضیِ نفرت انگیز خوب جا افتاده و باورپذیر است. به پای غلام باستانی «پیر پسر» نمیرسد ولی کاراکتر حمیدِ زن و بچه در چندشآور و منفی بودن در مقایسه با همتاهایش در سینمای ایران، صاحب سبک است. پریناز ایزدیار طیف متنوعی از احساسات انسانی را با فاصلهگذاریهای مناسب بازتاب دادهاست. کاراکتر علییار (سینان محبی) کمی اغراق آلود است اما میتوان شخصیت و بازی بازیگر را در ردیف بهترین بچه پرروهای سینمای ایران دستهبندی کرد.
دکتر مصطفی جلالی فخر: کارگردانی سعید روستایی از حیث تکنیکی و نه کلینگر، مقبول است. کنترل صحنههای پرجمعیت، مهارت دکوپاژ با حرکت همزمان دوربین و بازیگر، در همراهی با تعادل درونی حس و لحن، همچنان شاخص کارگردانیاش به شمار میآیند؛ بازی درجه یک پریناز ایزدیار با وجود برخی برونرفتهای اغراق آمیز، مؤثر و ماندگار است؛ به ویژه در بازی نگاه و حرکت و سکون دستها و بیان بدن.
جبار آذین: نگارش فیلمنامهی درام اجتماعی و خانوادگی زن و بچه را روستایی، با پردازش قوی شخصیتها، ماجراها و داستانسازی دلچسب و واقعگرا برعهده داشته و پرداخت درست و همدلیبرانگیز کاراکتر مهناز با بازی هدایتشده و دیدنی پریناز ایزدیار و بازیهای خوب پیمان معادی، حسن پورشیرازی، فرشته صدر عرفایی و… مخاطب را با او و فیلم همراه و همسو میکند.
حسن تهرانی: «زن و بچه» را میتوان صمیمیترین، فکرشدهترین و درعینحال پختهترین فیلم در کارنامهی روستایی به حساب آورد؛ فیلمی که در آن عشق مادری به مثابه یک پدیدهی مقاومتگر در برابر تمامی سقوطها و نابسامانیها قد علم میکند. این فیلم نشان میدهد که سعید روستایی حالا نه فقط یک فیلمساز جسور و خلاق، که یک فیلمساز پخته و متفکر است؛ کسی که از پرداخت به سوژههای مهم به زمزمههای پرمعنا رسیده و زبان تصویرش حالا پختهتر انسانیتر و شاعرانهتر از همیشه شدهاست. حتی در بیان خشونتها او این قصهی ساده اما پر تپش را، با مؤلفه های آشنای سینمای خود میسازد اما اینبار با یک بازنگری چشمگیر در لحن و زبان سینماییاش.
با وجود نظرات گوناگون و تحلیلهای متفاوت منتقدان، «زن و بچه» بیتردید از آن دست فیلمهایی است که نمیتوان بیتفاوت از کنارش گذشت. اگر به سینمایی علاقهمندید که هم احساس را برانگیزد و هم ذهن را درگیر کند و پیشتر با جهان تند و پرتنش «ابد و یک روز» یا تلخی صادقانهی «متری شیش و نیم» ارتباط گرفتهاید، این فیلم نیز میتواند یکی از تجربههای متفاوت و فراموشنشدنی امسالتان باشد.
